Biskup prof. dr hab. Julian Wojtkowski w 2019 r. obchodzi złoty jubileusz święceń biskupich, które odbyły się 22 sierpnia 1969 r. w Warszawie, w kaplicy prymasa Polski kard. Stefana Wyszyńskiego, głównego konsekratora. Przyglądając się życiu i działalności Jubilata z perspektywy jego ucznia, z całą pewnością można stwierdzić, że powołanie, którym go Pan Bóg obdarzył jest niezwykłym darem dla Kościoła Warmińskiego, ale także i wielką tajemnicą bogactwa talentów, zainteresowań i spełnianych dla dobra innych posług. Posłuszeństwo Panu Bogu i przełożonym, pracowitość i wytrwałość to zasadnicze cechy osobowości bpa Juliana, które można zaobserwować w czasie różnych spotkań z nim na liturgii, w seminarium duchownym, w warmińskiej kurii i na Wydziale Teologii UWM, a nawet podczas pieszych wędrówek po Olsztynie i okolicach. Różne ministeria powierzane Jubilatowi przez władze kościelne, a także jego zainteresowania naukowe spotykają się niezmiennie w jednej instytucji, słusznie nazywanej „Sercem Warmii”, w Warmińskim Seminarium Duchownym. I choć bp Wojtkowski nie jest absolwentem naszej Alma Mater, to jednak niemal cała droga realizacji powołania kapłańskiego Jubilata ściśle związana jest z powojennym „Hosianum”.
W niniejszym artykule zostanie przedstawiona osoba bpa prof. Juliana Wojtkowskiego jako wykładowcy i moderatora w Warmińskim Seminarium Duchownym. W sposób syntetyczny zostanie opisane ponad pół wieku pracy dydaktycznej (1952-2003), skoncentrowanej przede wszystkim na teologii dogmatycznej (1954-2003), oraz czternaście lat pracy wychowawczej (1952-1966) Jubilata. Nie znaczy to, że jego posługa wykładowcy i moderatora zamknęła się w podanych granicach czasowych. Pozbawienie konkretnej funkcji, czy też stanowiska, związane z potrzebą podjęcia innych zadań lub z osiągnięciem określonego prawem wieku, nie ograniczyło aktywności i twórczego działania bpa Wojtkowskiego. Oddziaływał i nadal oddziałuje na wspólnotę seminaryjną, na formację alumnów, nie tylko w jej aspekcie intelektualnym, choć ten jest najbardziej widoczny. Najlepszym świadectwem tego są jego uczniowie – absolwenci „Hosianum”, którym Biskup Profesor przekazał wiedzę i których ukształtował do podejmowania obowiązków duszpasterskich i administracyjnych w Kościele warmińskim i powszechnym. Należy też zauważyć konkretne ślady materialne działalności Jubilata, które są nie do przecenienia. Wystarczy choćby wspomnieć, uwieńczone sukcesem, starania o uprawnienia akademickie dla Warmii , a także przygotowanie najważniejszego wydarzenia w dziejach diecezji warmińskiej – wizyty papieża Jana Pawła II w Olsztynie w dniach 5-6 czerwca 1991 r. i pobłogosławienia przez niego nowego budynku seminarium w dzielnicy Redykajny . Nieprzerwany związek bpa Wojtkowskiego z Warmińskim Seminarium Duchownym i troska o jego rozwój w każdym wymiarze nie może nas dziwić. Wszak seminarium – jak przypominał Jan Paweł II – jest „źrenicą oka” biskupa, Kościoła lokalnego i powszechnego. W książce Dar i Tajemnica, wydanej z okazji pięćdziesiątej rocznicy swych święceń kapłańskich, papież napisał: Każdy biskup wraca często myślą i sercem do seminarium. Stanowi ono szczególny przedmiot jego troski. Mówi się, że seminarium duchowne stanowi „źrenicę oka” (pupilla oculi) każdego biskupa. Człowiek chroni i zabezpiecza źrenicę swego oka, ponieważ pozwala mu ona widzieć otaczającą go rzeczywistość. I tak biskup widzi swój Kościół poprzez seminarium, poprzez powołania kapłańskie. Łaska licznych i świętych powołań kapłańskich pozwala mu patrzeć z ufnością w przyszłość swojej misji. Mówię to na podstawie wielu lat mojego biskupiego doświadczenia. Zostałem biskupem 12 lat po święceniach kapłańskich: tak więc znaczna część tego pięćdziesięciolecia jest naznaczona tą biskupią troską o powołania. Radością biskupa jest, gdy Pan Bóg daje Kościołowi powołania, a ich brak zawsze budzi troskę i niepokój. Tę troskę porównał Pan Jezus do troski żniwiarza: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało. Proście Pana żniwa, żeby wyprawił robotników na swoje żniwo” (Mt 9, 37) .
1. Profesor teologii dogmatycznej – pół wieku dydaktyki
Seminarium duchowne jest wypracowanym przez wieki właściwym środowiskiem kościelnym, służącym formowaniu przyszłych prezbiterów, wspólnotą wychowawczą „w drodze”, której kształt jest określony przez jej specyficzny cel: towarzyszenie przyszłym kapłanom w ich powołaniu, a więc rozeznanie powołania, pomoc w przyjęciu go i przygotowanie do przyjęcia sakramentu święceń z właściwymi mu łaskami i obowiązkami, dzięki którym kapłan upodabnia się do Jezusa Chrystusa Głowy i Pasterza, zostaje uzdolniony i zobowiązany do udziału w Jego zbawczej misji w Kościele i w świecie . W Ratio fundamentalis podkreśla się, że formacja kandydatów do kapłaństwa służebnego powinna mieć integralny charakter . Obejmuje ona wymiar ludzki, duchowy, duszpasterski oraz intelektualny . Ten ostatni oferuje niezbędne narzędzia do zrozumienia wartości właściwych bycia pasterzem, by wcielać je w życie i przekazywać treści wiary w odpowiedni sposób . Intelektualny wymiar formacji jest ukierunkowany na osiągnięcie przez seminarzystów solidnej kompetencji w zakresie filozoficznym i teologicznym, a także na przygotowanie kulturalne o charakterze ogólnym, tak aby mogli oni głosić w sposób wiarygodny i zrozumiały dzisiejszemu człowiekowi orędzie ewangeliczne, podejmować z korzyścią dialog ze współczesnym światem i bronić z pomocą światła rozumu prawdziwości wiary, ukazując jej piękno . Z powyższych wypowiedzi wynika, że szczególną odpowiedzialność za formację kandydatów do kapłaństwa ponoszą wykładowcy (profesorowie) . Sercem formacji intelektualnej jest studium teologii. Powinno ono pomóc kandydatowi do kapłaństwa w ukształtowaniu własnej wizji prawd objawionych przez Boga w Jezusie Chrystusie i doświadczenia wiary Kościoła, wizji pełnej i scalonej. Stąd wypływa podwójny wymóg, by poznać „wszystkie” prawdy chrześcijańskie, nie wybierając ich arbitralnie, i by je poznać w sposób organiczny . Systematycznym wykładem prawd wiary zajmuje się teologia dogmatyczna, dawniej pojmowana jako przedłużenie nauczania Magisterium Kościoła, „królowa teologii”, a dziś bardziej jako „służebnica Objawienia Bożego”, podająca zbawcze prawdy wiary, na których wierzący może się niezawodnie oprzeć. Współcześnie podkreśla się, że dogmatyka jest dyscypliną hermeneutyczną, o charakterze biblijnym, krytyczną, historyczną, spekulatywno-systematyczną i antropologiczną.
Julian Andrzej Antoni Wojtkowski (ur. 31 stycznia 1927 r. w Poznaniu), po ukończonym liceum semestralnym typu matematyczno-fizycznego w Lublinie (wcześniej kształcił się w tajnym nauczaniu), złożył 26 lipca 1945 r. egzamin dojrzałości i podjął dalszą naukę w Seminarium Duchownym w Lublinie (1945-1950) jako alumn Diecezji Warmińskiej, przyjęty do niej 4 października 1945 r. przez ówczesnego administratora diecezji ks. dra Teodoba Benscha . 25 czerwca 1950 r. w Lublinie otrzymał święcenia prezbiteratu z rąk biskupa lubelskiego Piotra Kałwy . Kontynuował studia w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w zakresie teologii dogmatycznej uzyskując najpierw magisterium (12 grudnia 1950 – Język kazań i śpiewu kościelnego w diecezji warmińskiej około połowy XIX wieku), a następnie doktorat (21 marca 1953 – Wiara w Niepokalane Poczęcie Najświętszej Maryi Panny w Polsce do wieku XV. Studium dogmatyczne średniowiecznych zabytków liturgicznych).
Jeszcze przed obroną pracy doktorskiej, ale już z licencjatem kościelnym, 1 września 1952 r. ks. Julian Wojtkowski został mianowany przez ówczesnego rządcę diecezji ks. infułata Wojciecha Zinka zastępcą profesora teologii dogmatycznej w Warmińskim Seminarium Duchownym . Stanowisko profesora dogmatyki pełnił wtedy ks. dr Jan Jakub Jestadt , który w 1954 r., pod naciskiem komunistycznej władzy, został zwolniony z seminarium i odsunięty od nauczania. Alumni „Hosianum” zobaczyli po raz pierwszy swego nowego wykładowcę podczas uroczystej inauguracji roku akademickiego 1952/53, która odbyła się 9 września 1952 r. W latach 1952-1954 ks. Julian Wojtkowski nie wykładał teologii dogmatycznej, lecz inne zlecone dyscypliny: logikę, teorię poznania, metafizykę, teodyceę, etykę, psychologię empiryczną i racjonalną. Od października 1954 r. do końca roku akademickiego 1970/1971 ks. prof. Wojtkowski (od 22 sierpnia 1969 – biskup profesor) wykładał wszystkie traktaty teologii dogmatycznej. Następnie oddał większość z nich swym uczniom: ks. dr. Ludwikowi Nadolskiemu i ks. dr. Stanisławowi Kozakiewiczowi . Sobie zarezerwował jedynie eklezjologię i sakramentologię.
Duże wrażenie na wspólnocie seminaryjnej wywoływały publiczne wystąpienia naukowe Jubilata. Ceniono je za przejrzysty tok myśli i precyzję wypowiedzi. Kronika seminaryjna wspomina o jednym, wyjątkowym referacie, który zapadł w pamięci słuchaczy. Był to wykład inauguracyjny ks. dra Juliana Wojtkowskiego zaprezentowany 10 września 1956 r., w czasie rozpoczęcia nowego roku formacji 1956/57, pt. Słuszność zastosowania zasady „lex orandi, lex credendi” do dogmatu Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w świetle średniowiecznej liturgii na Wielkim Pomorzu.
Należy jeszcze wspomnieć, że od 1958 roku Jubilat prowadził seminarium naukowe z teologii dogmatycznej pozytywnej , które z biegiem czasu i w toku przeobrażeń formalno-prawnych, sankcjonowanych umowami z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim i Papieską Akademią Teologiczną w Krakowie, przekształciło się w oficjalne seminarium magisterskie i licencjackie, a po powstaniu Wydziału Teologii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie (1 września 1999) także doktoranckie.
Ks. dr Julian Wojtkowski habilitował się w Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie 8 czerwca 1968 r. na podstawie rozprawy Studia historyczno-dogmatyczne nad przedmiotem kultu Matki Boskiej w Polsce wieków XI-XV. Tam też uzyskał w 1987 r. tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego, zaś w 1997 – profesora zwyczajnego . Wykłady teologii dogmatycznej z alumnani „Hosianum” zakończył w czerwcu 2003 r. jako profesor Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, prowadzący zajęcia zlecone na Wydziale Teologii, do którego powstania znacznie się przyczynił.
3 marca 2009 r. Papieska Akademia Teologiczna w Krakowie, na wniosek Wydziału Teologii, nadała bp. prof. dr. hab. Julianowi Wojtkowskiemu doktorat honoris causa . Bp Jacek Jezierski – świadek tamtego wydarzenia – w ten sposób relacjonował uroczystość na łamach „Warmińskich Wiadomości Archidiecezjalnych”: Laudatorem był ks. prof. dr hab. Stefan Koperek, zmartwychwstaniec. Zwrócił on uwagę na rozległy dorobek naukowy Księdza Biskupa w teologii systematycznej oraz w badaniach nad dziejami i rozwojem dogmatu. Przypomniał o pracach translatorskich Biskupa Laureata, o pracy dydaktycznej oraz o wielkim wkładzie w tworzeniu naukowego środowiska teologicznego w Olsztynie, co zaowocowało powstaniem Wydziału Teologii w UWM w 1999 r. Głoszący laudację zwrócił uwagę na wielorakie zainteresowania i pola aktywności ks. bpa prof. Juliana Wojtkowskiego i na jego związki ze środowiskiem krakowskim, poczynając od habilitacji w 1968 r. uzyskanej w kościelnym Wydziale Teologii w Krakowie. Późniejszy biskup elbląski zauważył: Ostatnią habilitację na Wydziale Teologicznym UJ przed wyłączeniem go ze struktur państwowego uniwersytetu przez władze stalinowskie przedstawił ks. dr Karol Wojtyła (1952). Po 16 latach ks. dr Julian Wojtkowski jako pierwszy, na nowo, odbył kolokwium habilitacyjne na tym Wydziale. Rozpoczął tym samym – jak się okazało – nowy etap życia Wydziału, który został uwieńczony przekształceniem go w Papieską Akademię Teologiczną. Wybraniem kościelnej uczelni w Krakowie na miejsce procedur habilitacyjnych ks. dr J. Wojtkowski przyczynił się do wydobycia jej z pewnej zapaści spowodowanej represjami komunistycznych władz administracyjnych. Kościelne środowisko krakowskie jest wdzięczne ks. biskupowi Julianowi Wojtkowskiemu za jego solidarność z Wydziałem Teologicznym w tym czasie, gdy inni przenosili się na uczelnie państwowe.
Przewodnikiem w kształceniu intelektualnym bpa Wojtkowskiego był przede wszystkim jego ojciec – prof. Andrzej Wojtkowski, ceniony archiwista i bibliotekarz oraz historyk, mediewista . Do grona mistrzów Dostojnego Jubilata należą również inni przedstawiciele świata nauki: ks. prof. Konstanty Michalski CM (1879-1947), historyk filozofii i teologii średniowiecznej , a także ks. prof. Antoni Słomkowski (1900-1982), dogmatyk i teolog duchowości.
Ważnym źródłem do poznania osoby bpa prof. Wojtkowskiego jako wykładowcy w Warmińskim Seminarium Duchownym „Hosianum” są jego skrypty. Niestety nigdy nie zostały opublikowane drukiem i z tego powodu wykłady Warmińskiego Teologa pozostały nieznane szerszemu gremium. Można je odnaleźć w bibliotece seminaryjnej i w Archiwum Archidiecezji Warmińskiej w Olsztynie. Zachowały się następujące (w maszynopisie):
I. Wykłady z filozofii
1. Logika, Olsztyn 1952/3, WSD „Hosianum”, maszynopis i notatki z wykładów, ss. 55+3.
2. Psychologia racjonalna, Olsztyn 1952/3, WSD „Hosianum”, ss. 74+11.
3. Psychologia empiryczna, Olsztyn 1952/3, WSD „Hosianum”, ss. 65+4.
4. Etyka, Olsztyn 1953, WSD „Hosianum”, maszynopis i notatki do wykładów, ss. 48.
5. Ontologia, Olsztyn 1953/4, WSD „Hosianum”, maszynopis i notatki z wykładów + notatki odręczne, ss. 90.
6. Teologia naturalna, Olsztyn 1954/5, WSD „Hosianum”, ss. 55+3.
7. Logika, Olsztyn 1954/5, WSD „Hosianum”, maszynopis i notatki z wykładów, ss. 36+2.
8. Metafizyka ogólna, Olsztyn 1954/5, WSD „Hosianum”, maszynopis i notatki z wykładów + notatki odręczne, ss. 75+3.
9. Teodycea, Olsztyn 1954/5, WSD „Hosianum”, ss. 55.
10. Metafizyka ogólna, Olsztyn 1955/6, WSD „Hosianum”, maszynopis i notatki z wykładów + notatki odręczne, ss. 65.
11. Teologia naturalna, Olsztyn 1955/6, WSD „Hosianum”, ss. 85.
12. Teoria poznania, Olsztyn 1955/6, WSD „Hosianum”, ss. 41.
13. Logika, Olsztyn 1955/6, WSD „Hosianum”, maszynopis i notatki z wykładów + notatki odręczne, ss. 38.
II. Wykłady z teologii dogmatycznej
1. Tractatus de gratia, 1957, ss. 46. Bibl. Warm. Sem., IV M-40.
2. De gratia, 1963/64, ss. 95. Bibl. Warm. Sem., IV L-851.
3. De novissimis, 1963/64, ss. 53. Bibl. Warm. Sem., IV L-851.
4. Mariologia, 1963/64, ss. 52. Bibl. Warm. Sem., IV L-851.
5. O sakramentach świętych, 1962/63, ss. 203. Bibl. Warm. Sem., IV L-853.
6. Eucharystia, 1967/68, ss. 78. Bibl. Warm. Sem., IV M-396.
7. De Deo congregante Ecclesiam salutis, 1972/73, ss. 50.
8. Deus se revelans (De fide), 1968/69, ss. 74.
9. Deus subsistens unus (De Deo Uno), 1968/69, ss. 145.
10. Deus subsistens trinus (De Deo Trino), 1968/69, ss. 101.
11. Deus creans et elevans, Deus admittens peccatum, 1969/70, ss. 106.
12. De Deo salvante per Iesum Christum, 1972/73, ss. 105.
13. Partes BMV in opera salvationis (De Beata), 1967/68, ss. 57.
14. Partes BMV in opera salvationis (De Beata), 1972/73, ss. 19.
15. Deus sanctificans per Sacramenta Ecclesiae: De Ecclesia, De Sacramentis in communi, 1974/75, ss. 50+25.
16. Initiatio christiana: Baptisma, Confirmatio, 1967/68, ss. 54.
17. De Eucharistia, 1967/68, ss. 60.
18. De Poenitentia, 1967/68, ss. 65.
19. De Unctione Infirmorum, De Ordine, De matrimonio, 1974/75, ss. 42.
20. Deus donans vitam gratiae, 1973/74, ss. 73+12.
21. Deus retribuens et consummans, 1967/68, ss. 53.
22. O rzeczach ostatecznych (uzupełnienia), 1976/77, ss. 9.
W refleksji teologicznej i związanej z nią działalności dydaktycznej prof. Juliana Wojtkowskiego można wyróżnić dwa okresy, których cezurą jest Vaticanum II. Zdaniem bpa Jacka Jezierskiego, do Soboru Watykańskiego II ks. prof. J. Wojtkowski tkwił mocno w teologicznym kręgu idei, lektur i autorytetów […] kontynuatorów szkoły rzymskiej. Wczesne skrypty […] opierają się mocno i recypują treść poglądów takich autorów jak: Franz Diekamp (+1943), Petrus Parente, Antonio Piolante, Reginaldus Garrigou-Lagrange, Ludovicus Lecher, Michaele Nicolau, Michael Schmaus, Ch. Baumgartner SJ, Antoni Słomkowski, Josef Andreas Jungmann, Jean Rivière (+1946), Bernhard Poschmann. W okresie posoborowym Dostojny Jubilat zna dobrze i transplantuje myśl […] najwybitniejszych współczesnych teologów takich, jak: K. Rahner, L. Scheffczyk, J. Ratzinger, K. Lehmann, R. Schulte […]. Sięga również do nowej teologii biblijnej J. Gnilki, R. Schnackenburga, A. Deisslera. Jednak, co należy podkreślić, podstawą wykładów bpa prof. Wojtkowskiego jest wielotomowy podręcznik dogmatyki Mysterium salutis. Grundriss heilsgeschichtlicher Dogmatik (t. 1–5, Einsiedeln 1965–1976), który w sposób całościowy ujmuje i systematyzuje zagadnienia teologii dogmatycznej w aspekcie historiozbawczym. Skrypty omawianego autora są w dużej mierze streszczaniem i trawestacją wspomnianego powyżej podręcznika.
Kursoryczne wykłady teologii dogmatycznej Jubilata stanowią wyjątkową syntezę tego, co „stare i nowe”. Zgodnie z wytycznymi II Soboru Watykańskiego oraz Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego wykład bpa Wojtkowskiego podzielony jest na cztery części: biblijną, historyczną, spekulatywną i pastoralno-kerygmatyczną. W pierwszych dwu omawiany teolog korzysta z podręcznika Mysterium salutis, w partii spekulatywnej z opiera się na starszych podręcznikach, głównie Franza Diekampa (1864-1943) i Ignacego Różyckiego (1911-1983), natomiast w części pastoralno-kerygmatycznej wykorzystuje Dogmatykę katolicką Wincentego Granata (1900-1979). Wykłady seminaryjne Warmińskiego Teologa charakteryzowały się spójnością i przejrzystością. Był to niewątpliwie skutek wierności Jubilata filozofii realistycznej i teologii neoscholastycznej.
Jako nauczyciel akademicki, późniejszy biskup pomocniczy warmiński i wikariusz generalny, przygotowujący kandydatów do kapłaństwa, ks. prof. Wojtkowski był teologiem nauczającym z perspektywy Urzędu Nauczycielskiego Kościoła. Przekazywał alumnom niezawodną prawdę zbawczą Boga w sposób racjonalny i systematyczny. Pomagał zrozumieć to, w co wierzy Kościół i co może być poznane sub specie Dei. Podczas pracy dydaktycznej Jubilat umiejętnie łączył studium Pisma św. z żywą Tradycją apostolską, ukazując ją w aspekcie historycznym w nauczaniu Ojców, w orzeczeniach soborów i synodów, nauczaniu papieskim i biskupim, a także w definicjach dogmatycznych. Dogmaty uważał za trwałe punkty odniesienia dla wiary katolickiej w refleksji i argumentacji teologicznej.
2. Prefekt i wicerektor
W dziele formacji kandydatów do kapłaństwa ważną role odgrywa posługa wychowawców seminaryjnych (moderatorów) . Kościół jest świadomy tego, że przygotowanie przyszłych prezbiterów zależy w dużej mierze od odpowiednich przełożonych, którzy jako przedstawiciele Chrystusa i Kościoła powinni być dobierani spośród najlepszych mężów i starannie przygotowani przez gruntowne wykształcenie, odpowiednie doświadczenie pasterskie i szczególne wyrobienie duchowe oraz pedagogiczne . Moderator seminarium jest mistrzem i przewodnikiem alumna, który kształtuje jego życie w każdym aspekcie formacji kapłańskiej .
Oprócz pracy dydaktycznej Jubilat pełnił także w Warmińskim Seminarium Duchownym „Hosianum” funkcje wychowawcze. Wspierał trzech kolejnych rektorów: ks. dra Józefa Łapota, który pełnił swój urząd od 15 września 1949 r. do 15 sierpnia 1958 r.; bpa dra Józefa Drzazgę, magnificencję w okresie od 15 sierpnia 1958 r. do 24 czerwca 1962 r. i bpa dra Jana Władysława Obłąka, który rozpoczął urzędowanie 24 czerwca 1962 r. i zakończył je 3 sierpnia 1968 r. Od początku roku akademickiego 1952/53 ks. Wojtkowski był prefektem alumnów pro disciplina, natomiast od 21 czerwca 1958 r. do 10 września 1966 r. – wicerektorem naszej Alma Mater . Nowo mianowany prorektor wygłosił swą pierwszą konferencję wychowawczą do alumnów 29 października 1958 r. Wystąpienie nosiło tytuł Powaga alumna w życiu codziennym.
Jako moderator, świadomy ciążącej na nim odpowiedzialności za przeszłych robotników w winnicy Pańskiej, ks. Julian Wojtkowski był surowy i wymagający, a jednocześnie życzliwy i opiekuńczy. Ku radości braci kleryckiej podtrzymywał zwyczaje akademickie, takie jak lectio ultima brevis vel nulla . Dbał o przestrzeganie regulaminu seminaryjnego i uczył bezinteresownego poświęcenia się posłudze kapłańskiej. Troszczył się o utrzymanie porządku w seminarium, o wielorakie przejawy formacji ludzkiej i kulturowej. Organizował piesze wycieczki po Olsztynie i okolicach. Wyznaczał poniedziałkowe i czwartkowe trasy spacerów z alumnami. Kroniki seminaryjne podają pięć głównych kierunków tych wypraw: Kolonia Mazurska, Jaroty, Jezioro Długie, Dajtki, Wadąg . Towarzyszył klerykom w najważniejszych wydarzeniach ich formacji, takich jak doroczna pielgrzymka do Gietrzwałdu na początku roku akademickiego . Potrafił łączyć naukę, troskę o zabytki z odpoczynkiem i rekreacją, czego przykładem mogą być organizowane przez Jubilata wycieczki autokarowe dla najstarszych roczników po Warmii i Mazurach oraz wczasy konserwatorsko-duszpasterskie w Krośnie koło Ornety . Starał się wyrobić w alumnach „Hosianum”, pochodzących z różnych stron Polski, tożsamość kapłana warmińskiego.
W latach 1957-1970 Jubilat pełnił w „Hosianum” funkcję prefekta studiów, czyli koordynatora intelektualnego wymiaru formacji do kapłaństwa. Opracowywał plany studiów zgodnie z wytycznymi Stolicy Apostolskiej i Konferencji Episkopatu Polski, wspierał wykładowców, dbając o ich przygotowanie akademickie, doskonalenie kwalifikacji i wierność Urzędowi Nauczycielskiemu Kościoła. Był także sekretarzem „Posiedzeń Naukowych Księży Profesorów Warmińskiego Seminarium Duchownego” oraz redaktorem naukowym rocznika historyczno-teologicznego „Studia Warmińskie”.
Podczas pełnienia posługi wychowawczej w „Hosianum” bp Wojtkowski odwiedzał rodziny powołaniowe, z których pochodzili nie tylko alumni, ale także siostry zakonne i misjonarze. Czynił to również po ukończeniu posługi moderatora, jako biskup pomocniczy warmiński podczas wizytacji kanonicznych parafii. Pięknym zwyczajem Jubilata było zabieranie najstarszych kleryków, przede wszystkim diakonów, na wspomniane wizytacje. Podróż do parafii odbywała się najczęściej pociągiem lub autobusem. W czasie jej trwania bp Julian zapoznawał alumna z historią Warmii i miejscowości, do której zdążali. Z troską pytał o rodzinę kandydata do kapłaństwa i o sytuację materialną. Cieszył się każdym nowym członkiem rodziny i każdym powołaniem, które ona zrodziła. Opowiadał też o wydarzeniach ze swojego życia, zawsze z wielkim szacunkiem wspominając swoich rodziców, nauczycieli i przełożonych. Uczył tym samym alumnów czci i posłuszeństwa wobec ojca i matki, wychowawców, profesorów i biskupa.
Powojenne dzieje Diecezji Warmińskiej (od 1992 r. – Archidiecezji) obfitują w wydarzenia bardziej i mniej znaczące, które wyznaczały, a nawet zmieniały jej bogatą historię. W gąszczu faktów, materialnych śladów i pomników, na pierwszy plan wysuwają się struktury i instytucje zawsze związane z konkretnymi ludźmi, przewodnikami i mistrzami, na których inni mogą się wzorować i od którym można czerpać wiedzę i życiową mądrość. Do tego elitarnego grona należy niewątpliwie bp prof. Julian Wojtkowski, wykładowca i moderator Warmińskiego Seminarium Duchownego, mediewista, historyk dogmatów, teolog i tłumacz z języka łacińskiego. Jako jeden z protagonistów powojennej historii Warmii, Mazur i Powiśla skoncentrował się na tym, co w dziejach najpiękniejsze i najbardziej wartościowe – na wszechstronnym kształceniu człowieka. Jest to szczególnie widoczne w jego pracy dydaktycznej i wychowawczej w „Hosianum”, mającej na celu upodobnienie alumnów do Jezusa Chrystusa – Dobrego Pasterza. Twórczy wysiłek formacyjny bpa Juliana Wojtkowskiego, tak w sferze ludzkiej, chrześcijańskiej, duchowej, pastoralnej, a przede wszystkim intelektualnej alumnów naszej Alma Mater dobrze oddają słowa z Listu do Galatów: aż Chrystus w was się ukształtuje (4, 19b).
Autor: ks.
Paweł Rabczyński
